Bi nhựa công nghiệp

Bi nhựa công nghiệp là gì?

Bi nhựa là viên cầu bằng polymer, có thể được đúc, tạo hình, tiện hoặc hoàn thiện bề mặt tùy vật liệu, kích thước, số lượng và cấp chính xác. Khác với bi thép dùng trong ổ lăn, nhiều bi nhựa được thiết kế cho chức năng chuyên biệt như đóng mở dòng chảy, làm phao, chặn, đệm, định vị hoặc chuyển động tải nhẹ.

Quy cách và khả năng cung cấp cần xác nhận

Dải đường kính, vật liệu và dung sai phụ thuộc hàng có sẵn, phương pháp sản xuất cùng số lượng đặt. Cụm từ “gia công theo yêu cầu” không đồng nghĩa mọi đường kính hoặc mọi cấp chính xác đều thực hiện được. Trước khi đặt hàng, khách hàng nên yêu cầu xác nhận bằng báo giá hoặc bản vẽ được duyệt.

Nếu chưa có bản vẽ, nên gửi mẫu cũ còn nguyên hình dạng, ảnh vị trí lắp và kích thước đo tại nhiều phương. Với chi tiết đã mòn hoặc biến dạng, số đo trên một điểm không đủ để xác định kích thước ban đầu.

So sánh bi POM, PP, PE, PA và PTFE

Mỗi tên vật liệu là một họ sản phẩm có nhiều grade. Bảng dưới đây chỉ dùng để sàng lọc ban đầu; quyết định cuối cùng phải dựa trên datasheet của đúng grade và điều kiện thực tế.

Nhựa POM thường được cân nhắc cho bi định vị hoặc dẫn hướng cần độ cứng và khả năng gia công. PP, PE có lợi thế về khối lượng thấp; PA phù hợp với nhiều cơ cấu cần độ dai; PTFE được xem xét khi ma sát hoặc hóa chất là tiêu chí chính. Tuy nhiên, không nên chọn vật liệu chỉ theo tên viết tắt hoặc màu.

Khách hàng có thể tham khảo thêm nhóm nhựa công nghiệp và gửi điều kiện vận hành để sàng lọc grade phù hợp.

Cách chọn bi nhựa theo tải, nhiệt và môi trường

Việc chọn bi nhựa nên bắt đầu từ chức năng, không bắt đầu từ giá. Một vật liệu kháng hóa chất tốt chưa chắc đủ cứng để làm kín dưới áp suất; vật liệu cơ tính tốt ở nhiệt độ phòng có thể rão khi chịu tải lâu hoặc thay đổi kích thước khi hút ẩm.

Dung sai, độ cầu và chất lượng bề mặt

Đường kính danh nghĩa không mô tả đầy đủ chất lượng của viên bi. Với cơ cấu định vị, lăn hoặc làm kín, cần phân biệt đường kính trung bình, biến thiên đường kính trên một viên, chênh lệch giữa các viên trong lô, độ cầu và khuyết tật bề mặt.

ISO 3290-1:2014 quy định yêu cầu cho bi thép hoàn thiện dùng trong ổ lăn. Tiêu chuẩn này có thể giúp người mua hiểu thuật ngữ hình học, nhưng không phải tiêu chuẩn mặc định cho bi nhựa. Nếu một đơn hàng bi nhựa cần áp dụng cấp kiểm tra riêng, yêu cầu phải được thống nhất trên bản vẽ hoặc quy cách nghiệm thu.

Độ cứng cũng phải ghi theo phương pháp phù hợp với loại nhựa, chiều dày và hình học mẫu. Không nên dùng một giá trị Shore chung cho mọi bi nhựa cứng hoặc so sánh trực tiếp dữ liệu từ các phương pháp thử khác nhau.

“Một viên bi đúng đường kính nhưng sai vật liệu hoặc sai điều kiện nghiệm thu vẫn có thể gây kẹt, mòn nhanh hay không kín. Chúng tôi ưu tiên chốt chức năng, môi trường và dung sai trước khi báo phương án.”

CEO Trần Thanh Tuyền, Công ty TNHH Thời Vận

Bi nhựa tiếp xúc thực phẩm cần hồ sơ gì?

Không phải mọi viên bi PP, PE, POM hoặc PTFE đều mặc nhiên phù hợp tiếp xúc thực phẩm. Việc đánh giá phải dựa trên đúng grade, màu, phụ gia, nhà sản xuất, điều kiện tiếp xúc và quy định áp dụng cho thị trường sử dụng.

21 CFR § 177.1520 quy định các olefin polymer trong phạm vi và điều kiện cụ thể. Đối với POM, § 177.2470 áp dụng cho polyoxymethylene copolymer dùng lặp lại trong các điều kiện nêu tại quy định; § 177.2480 đề cập polyoxymethylene homopolymer. PTFE và một số perfluorocarbon resin được đề cập tại § 177.1550. Việc một họ polymer xuất hiện trong quy định không thay thế hồ sơ tuân thủ của đúng grade thành phẩm.

Yếu tố báo giá và quy trình đặt bi nhựa

Giá bi nhựa phụ thuộc vật liệu, grade, đường kính, dung sai, độ cầu, bề mặt, số lượng, phương pháp sản xuất, kiểm tra và chứng từ. Vì trang sản phẩm không niêm yết một cấu hình cố định, báo giá chỉ được xác nhận sau khi đủ thông tin kỹ thuật.

1. Gửi yêu cầu: Bản vẽ, mẫu, đường kính, vật liệu dự kiến, số lượng và vị trí sử dụng.
2. Mô tả vận hành: Tải, áp suất, tốc độ, nhiệt độ, hóa chất, độ ẩm và thời gian làm việc.
3. Chốt quy cách: Grade, màu, dung sai, độ cầu, bề mặt, phương pháp kiểm tra và hồ sơ cần kèm theo.
4. Kiểm tra khả năng cung cấp: Hàng tiêu chuẩn, đặt nhà sản xuất hoặc gia công nhựa theo yêu cầu.
5. Duyệt báo giá hoặc mẫu: Thống nhất số lượng, MOQ, tiến độ, điều kiện giao và mẫu đầu nếu ứng dụng quan trọng.
6. Đo kiểm và giao hàng: Nghiệm thu theo quy cách đã thống nhất, đóng gói theo lô và bàn giao chứng từ nếu có.

Kiểm tra, bảo quản và sử dụng bi nhựa

• Đối chiếu nhãn, grade, số lô, số lượng và chứng từ với đơn đặt hàng.
• Đo mẫu tại nhiều phương và nhiều viên; không kết luận cả lô từ một phép đo.
• Kiểm tra bavia, xước, lõm, đường phân khuôn, biến màu, nứt và lẫn dị vật.
• Giữ bi sạch, khô, tránh nắng trực tiếp, nhiệt cao và chi tiết sắc cạnh.
• Không trộn lẫn nhiều lô khi ứng dụng yêu cầu dung sai hoặc truy xuất chặt.
• Với PA, thống nhất trạng thái điều hòa ẩm trước khi đo và lắp ráp.
• Chỉ dùng dung môi hoặc chất bôi trơn sau khi kiểm tra tương thích với nhựa.
• Thử mẫu trong điều kiện vận hành dự kiến trước khi thay đổi vật liệu hoặc đặt số lượng lớn.

Nếu bi làm việc trên ray, ghế van hoặc ổ chứa, bề mặt đối tiếp xúc cũng phải sạch và đúng độ nhám. Một bề mặt kim loại có ba via hoặc cạnh sắc có thể làm xước bi, khiến kết quả vận hành khác với đánh giá vật liệu ban đầu.

Câu hỏi thường gặp về bi nhựa công nghiệp