Các loại chai nhựa có thể tái sử dụng: cập nhật mới

Chai nhựa có thể tái sử dụng là gì?

Chai nhựa có thể tái sử dụng là sản phẩm được thiết kế để chịu nhiều chu kỳ sử dụng và vệ sinh trong những điều kiện cụ thể. Khả năng dùng lại phụ thuộc vào cả vật liệu lẫn thiết kế của sản phẩm, không chỉ phụ thuộc mã nhựa.

Một bình PP dày có nắp tháo rời, miệng rộng và được nhà sản xuất ghi rõ dùng nhiều lần sẽ khác hoàn toàn với một chai nước PET mỏng được sản xuất cho một lần sử dụng. Cùng là nhựa số 2 HDPE nhưng chai sữa thực phẩm và chai đựng hóa chất cũng không thể được sử dụng thay thế cho nhau.

Nếu muốn hiểu đầy đủ ý nghĩa của các số 1–7, xem thêm bài ký hiệu các loại nhựa. Theo ASTM D7611, Resin Identification Code dùng để nhận diện resin của sản phẩm; bản thân mã này không phải chứng nhận rằng sản phẩm có thể tái chế hoặc tái sử dụng.

Bảng phân loại chai nhựa số 1 đến số 7

Lưu ý: mã nhựa không phải “thang điểm an toàn”. Ví dụ số 7 chỉ là nhóm “Other”, có thể bao gồm nhiều vật liệu rất khác nhau. Tương tự, nhãn “BPA-free” không tự động chứng minh rằng sản phẩm phù hợp với mọi loại thực phẩm, nhiệt độ hoặc số lần sử dụng.

Chai PET số 1 có tái sử dụng được không?

PET là vật liệu phổ biến cho chai nước và nước giải khát nhờ nhẹ, trong và có khả năng tạo chai mỏng. Nhưng cần phân biệt giữa PET là vật liệu và chai PET dùng một lần.

Health Canada khuyến nghị không tái sử dụng chai nước single-use vì rủi ro vi sinh nếu chai không được vệ sinh đúng cách. Cơ quan này cũng lưu ý rằng họ không thấy bằng chứng khoa học cho quan điểm phổ biến rằng việc dùng lại chai PET tự nó sẽ tạo ra mức hóa chất gây ung thư có hại trong nước. Vì vậy, vấn đề thực tế không nên được diễn giải đơn giản thành “PET tái dùng sẽ sinh độc tố”.

Nếu chai được bán như chai nước sử dụng một lần, lựa chọn thận trọng là không dùng nó như bình nước lâu dài. Khi cần chai dùng nhiều lần, nên dùng bình được thiết kế reusable, có miệng dễ rửa và hướng dẫn vệ sinh rõ ràng.

Chai HDPE số 2 có thể tái sử dụng không?

HDPE được sử dụng cho nhiều chai, can và bao bì nhờ độ bền và khả năng kháng nhiều môi trường. Tuy nhiên, mã số 2 không cho biết chai đó từng chứa gì hoặc có được thiết kế cho thực phẩm hay không.

• Sản phẩm ban đầu được thiết kế cho nước uống hoặc thực phẩm.
• Nhà sản xuất cho phép dùng nhiều lần.
• Chai còn nguyên vẹn, không nứt, móp, biến dạng hoặc ám mùi.
• Miệng, nắp và bề mặt bên trong có thể được vệ sinh đầy đủ.

Không dùng chai HDPE từng chứa hóa chất, chất tẩy rửa, dầu, dung môi hoặc thuốc bảo vệ thực vật để chứa nước uống/thực phẩm, dù chai đã được rửa.

Chai PP số 5 có dùng lại nhiều lần được không?

Nhựa PP được sử dụng rộng rãi cho hộp thực phẩm, nắp, bình nước và nhiều sản phẩm gia dụng. Trên thị trường có nhiều bình PP được thiết kế riêng cho sử dụng nhiều lần.

Tuy nhiên, “PP số 5” cũng không đồng nghĩa mọi sản phẩm đều có thể dùng với nước nóng, máy rửa chén hoặc lò vi sóng. Khả năng chịu nhiệt phụ thuộc grade, cấu tạo sản phẩm và điều kiện sử dụng. Hãy ưu tiên hướng dẫn cụ thể trên sản phẩm như nhiệt độ tối đa, dishwasher-safe hoặc microwave-safe nếu có.

Chai nhựa số 7 có phải luôn nguy hiểm không?

Không. Mã số 7 là nhóm Other, nghĩa là vật liệu không thuộc sáu nhóm resin trước hoặc có cấu trúc khác. Nhóm này có thể bao gồm polycarbonate, Tritan, PLA và nhiều polymer/compound khác.

Do đó không nên áp quy tắc “số 7 = không an toàn” hoặc “số 7 = có BPA”. Cần xem tên vật liệu thực tế, mục đích food-contact và hướng dẫn từ nhà sản xuất. Nhãn BPA-free chỉ trả lời một vấn đề cụ thể về BPA; nó không thay thế toàn bộ đánh giá về nhiệt độ, vệ sinh, phụ gia và điều kiện sử dụng.

Chai nhựa nào nên ưu tiên để dùng hằng ngày?

1. Được thiết kế để tái sử dụng: có hướng dẫn reusable hoặc use/reuse rõ ràng.
2. Phù hợp tiếp xúc thực phẩm: đúng mục đích chứa nước/thực phẩm.
3. Dễ vệ sinh: miệng đủ rộng, nắp tháo được và bề mặt không có góc chết khó rửa.
4. Điều kiện nhiệt rõ ràng: có hướng dẫn nhiệt độ tối đa, rửa máy hoặc microwave nếu áp dụng.
5. Còn nguyên vẹn: không nứt, biến dạng, trầy sâu, đổi màu hoặc ám mùi.
6. Nguồn gốc rõ: tránh chai không rõ từng chứa gì hoặc chai được tái sử dụng sai mục đích.

Nếu ưu tiên sử dụng lâu dài, bình inox, thủy tinh hoặc chai nhựa reusable chuyên dụng thường dễ kiểm soát hơn so với việc dùng lại chai nước single-use.

Khi nào nên bỏ chai nhựa thay vì tái sử dụng?

Cách tái sử dụng chai nhựa an toàn hơn

• Làm theo hướng dẫn sản phẩm: không suy đoán khả năng dùng lại chỉ từ ký hiệu resin.
• Không dùng lại chai single-use làm bình lâu dài: đặc biệt khi chai khó rửa sạch hoàn toàn.
• Rửa sau mỗi lần sử dụng: vệ sinh cả thân, miệng, nắp, ren và gioăng nếu có.
• Để khô hoàn toàn: hạn chế việc đóng nắp khi bên trong còn ẩm.
• Không dùng nhiệt ngoài hướng dẫn: không rót nước nóng, luộc, rửa máy hoặc quay vi sóng nếu nhà sản xuất không cho phép.
• Không dùng sai mục đích: chai hóa chất không chuyển thành chai thực phẩm.
• Thay chai khi xuống cấp: không cố kéo dài vòng đời khi sản phẩm đã nứt, biến dạng hoặc khó vệ sinh.

Tái sử dụng và tái chế chai nhựa khác nhau thế nào?

Tái sử dụng là dùng lại chính sản phẩm cho một mục đích phù hợp. Tái chế là đưa vật liệu vào quy trình thu gom, phân loại và xử lý để tạo nguyên liệu/sản phẩm mới. Một chai có mã PET số 1 có thể thuận lợi cho dòng tái chế ở nhiều nơi nhưng điều đó không có nghĩa chai được thiết kế để người tiêu dùng đổ đầy và dùng lại nhiều lần.

FDA đánh giá nhựa tái chế dùng cho bao bì thực phẩm theo từng quy trình và điều kiện sử dụng cụ thể. Loại polymer chỉ là một phần của đánh giá; nguồn nguyên liệu, quy trình, loại thực phẩm, nhiệt độ, thời gian tiếp xúc và việc dùng một lần hay lặp lại đều có thể quan trọng.

Nếu muốn tìm hiểu rộng hơn về môi trường và thu gom, xem thêm rác thải nhựa.

Câu hỏi thường gặp về chai nhựa tái sử dụng

1. ASTM International. ASTM D7611/D7611M – Standard Practice for Coding Plastic Manufactured Articles for Resin Identification.
2. Health Canada. Frequently Asked Questions about Bottled Water.
3. U.S. Food and Drug Administration. Food Packaging & Other Substances that Come in Contact with Food – Information for Consumers.
4. U.S. Food and Drug Administration. Recycled Plastics in Food Packaging.